Straathoekwerk
met thuislozen
Bel ons

Polen

Onder de daklozen met wie wij werken, vormen de mensen van Poolse afkomst een belangrijke groep met diverse specifieke problemen.

Om aan deze doelgroep (een kwart van de mensen met wie wij werken) onze diensten te kunnen aanbieden, besliste DIOGENES om een Belgisch-Poolse straathoekwerkster aan te werven. Een ander teamlid volgde dan weer een vierjarige cursus Pools aan het CLT in Leuven.

Dankzij deze inspanningen kunnen wij de Poolse straatbewoners nu aanspreken in hun eigen taal. Dit is des te belangrijker omdat de meesten van hen slechts een geringe kennis hebben van het Nederlands en het Frans, de meest gesproken talen in Brussel. Dat maakt het voor hen trouwens erg moeilijk om toegang te krijgen tot rechten, hulp en verzorging, om werk te vinden (zelfs zwartwerk) of, meer algemeen, zich te integreren in de Belgische samenleving (vaak hebben ze op straat alleen sociale contacten binnen de Poolse gemeenschap).

De Polen migreren in de eerste plaats om werk te vinden en zodoende hun situatie te verbeteren ten opzichte van het leven in hun thuisland. Het gaat vooral om alleenstaande mannen van gemiddeld 40 tot 50 jaar. De meesten komen uit het noordoosten van Polen (Bialystok), waar de werkloosheid bijzonder hoog is en vanwaar ze heel vlot in België kunnen geraken.

 

Tijdens onze tussenkomsten stelden wij een aantal problemen vast die kenmerkend zijn voor deze bevolking:
1) zwartwerk in de bouw, zonder specifieke diploma’s. Sommigen hebben arbeidsongevallen, waardoor hun sociale en economische situatie kan verslechteren en ze uiteindelijk op straat belanden.

2) overmatig gebruik van sterke drank (Ravini, wodka, …). Sommigen hebben elke dag maar één doel: geld vinden om te overleven en alcohol te kunnen kopen. Ze leven uitsluitend in het heden. Alcohol kan leiden tot gewelddaden in de groep en verschillende andere problemen: diefstal of verlies van bezittingen, mentale en psychische achteruitgang, gezondheidsproblemen, geheugenstoornissen, enz.

3) belang van de groep: de notie groep is belangrijk, net als de rol van de ouderen die de nieuwkomers wegwijs maken en steunen. Het groepsgevoel primeert, het zorgt voor zekerheid en vervult de relationele behoeften. Hoewel de groep echter een bepaalde vorm van bescherming biedt, kan ze ook diverse spanningen opwekken. Voor een maatschappelijk werker is het moeilijker om een vertrouwensband te smeden met een groep dan met een individu.

4) uiteenlopende medische problemen: vaak verbonden aan het alcoholgebruik (Korsakov, epileptische aanvallen, …) of het leven op straat (ongezonde voeding, blootstelling aan virussen, kwetsuren en open wonden, …).

5) complexe juridische en administratieve situatie. De meeste Poolse straatbewoners verblijven illegaal op ons grondgebied. Een groot aantal heeft ‘de facto’ geen papieren (is zijn Poolse identiteitskaart kwijt). In elke groep zijn er echter mensen die in België nog rechten kunnen krijgen.

6) zelden of nooit gebruik maken van de diensten die hulp verlenen. Buiten de kosteloze eerstelijnsdiensten: La Fontaine, enkele sociale restaurants, de spoedafdelingen van ziekenhuizen, ... In plaats van naar de noodopvangcentra te gaan, leven de meeste van deze mensen op straat of in een kraakpand.

Degenen die illegaal in ons land zijn, komen terecht in een vicieuze cirkel: zonder geld geraken ze niet aan een woning op de huurmarkt; zonder woonst hebben ze geen officieel adres; zonder officieel adres kunnen ze zich niet inschrijven in de gemeente, de eerste stap om hun verblijf te regulariseren; zonder officiële documenten (kwijt of gestolen) kunnen ze geen werk vinden; zonder werk hebben ze geen geld; ... Tel daarbij de problemen door alcoholgebruik en de gezondheidsproblemen, en het wordt voor de Poolse straatbewoners erg lastig om een uitweg te vinden. Deze mensen hebben alleen nog recht op dringende medische hulp (DMH). Maar zelfs dat is niet vanzelfsprekend, want de voorafgaande stappen die ze moeten zetten, blijken vaak talrijk en ingewikkeld. Bovendien vallen een reeks noodzakelijke behandelingen, zoals bijvoorbeeld de nazorg bij alcoholontwenning, buiten de DMH.

Door onder meer zijn Poolssprekende straathoekwerkers in te schakelen, steunt en begeleidt het team van DIOGENES de straatbewoners van deze gemeenschap bij hun pogingen tot het verkrijgen van rechten en van toegang tot hulp en verzorging. Daartoe zetten wij samenwerkingsverbanden op met enkele sleutelspelers: Pools consulaat (uitreiking van paspoort, ...), Poverello (verblijf in opvanghuis en toegang tot huisvesting), Barka (vrijwillige terugkeer naar Polen in een leefgemeenschap), straathoekwerkers van de gemeente Sint-Gillis, La Fontaine (basiszorg en hygiëne), Iris-ziekenhuizen (ontwenningskuur, ...).